Hervormde kerk It Breahûs
In gebruik
Foto: Flip Veldmans
Van Swinderenstraat 6
aan de Luts
Balk
Gemeente De Friese Meren (De Fryske Marren)
Friesland

(Kerk)gebouw

Begin 16e eeuw was er al een RK kerk op de plaats van het jongerencentrum 't Haske aan het Haskeplein (zie daar).
De kerk kwam na 1580 in Hervormde handen.
In 1729 is het pand wegens bouwvalligheid gesloopt.
Nieuwe Hervormde kerk gebouwd in 1728/29 aan de van Swinderenstraat aan de Harichsterzijde van de Luts. De kerk is gebouwd door timmerman Roelof Saegman met geldelijke steun van de Staten van Friesland.
Glas-in-loodraam in de achtergevel uit 1729 met naam van de timmerman Saegman.
Zilverwerk, beker en doopschaal uit 1664 gemaakt door Petrus Vogelsangh uit Sneek.
Zilveren wijnkan, twee zilveren borden en twee offerbussen in 1879 door R.H. Rinsema en diens zusters geschonken.
Oorspronkelijk twee klokken in de toren. Beide klokken werden in de Tweede Wereldoorlog op last van de Duitsers weggehaald.
Eén klok bleef spoorloos, de andere keerde na de oorlog terug en werd in de toren teruggehangen.
De toren is eigendom van de burgerlijke gemeente.
Restauratie 1997/98. De kerk is in 1998 opnieuw ingericht voor ca. 300 kerkgangers.
Het doophek is tot avondmaalstafel vermaakt.
De glas-in-lood ramen in de zijgevel zijn in 1938 door de Hervormde Vrouwenvereniging aan de kerk geschonken.
In 1988 PKN-kerk met Balk Gereformeerde kerk Paadwizer en de Hervormde kerken van Wijckel, Harich en Ruigahuizen.
De kerk is een Rijksmonument.
In september 1997 is een begin gemaakt met de restauratie van deze kerk. Gewelf en muren zijn gerestaureerd. De banken zijn aangepast. Rond Pasen 1998 was de restauratie afgerond.

Bronvermelding van het (kerk)gebouw

Boeken
Gregoir, Edouard Georges Jacques (1822-1890): Historique de la facture et des facteurs d'orgues, Antwerpen (1865)132
Jespers & van Sleuwen: tot roem 89
Talstra, Frans: langs nederlandse orgels I 57, uitgave Bosch & Keuning te Baarn
Vlagsma: de Friese orgels (1500-1750)133, Fryske Akademy Leeuwarden 2003
Tijdschriften en andere uitgaves
contactbrief voor kerkenverzamelaars 39(1998)17
de Mixtuur 17(1975)342 347* 353, 25(1978)563
de orgelmaker Witte 7
het Orgel 10(1975)329, 4(1977)113-116**
inspelingsprogramma 1975

Orgel locaties

Naam gebouw Plaats Periode
Hervormde kerk It Breahûs Balk -

Orgelhistorie

b: G.W. en H.B. Lohman, Groningen/Gouda 1842/43; klaviatuur aan de achterzijde en deel pijpwerk als gebruikt materiaal (uit 1700-1750) geleverd, ornamentiek in verfijnde Empire-vormen, de bekronende beelden op de orgelkas zijn op panelen geschilderd; M I ap: Man 12
r: J.F. Kruse, Leeuwarden 1904
r: J. Harkema, Zuidhorn 1960/62; orgel ingrijpend veranderd, twee klavieren en vrij pedaal, klaviatuur van de achterkant naar rechter zijkant, balgen en balgenkas verwijderd; M II vp: Hw 7-Bov 5-Ped 2
10 jaar na de voltooiing van deze verbouwing was het orgel weer in slechte staat
r: Fa. J. Reil, Heerde 1974/75; orgel in authentieke staat hersteld en de gewenste vergroting gerealiseerd, klaviatuur op de oorspronkelijke plaats, balgenkas links van de klaviatuur met twee spaanbalgen; M II vp: Hw 11-Bov 6-Ped 2
orgel op dinsdag 17 juni 1975 in gebruik genomen met een bespeling door adviseur Klaas Bolt te Haarlem, onder toezicht van de Rijksmonumentenzorg
r: ± 1998; revisiebeurt

Dispositie

1843:
Manuaal
Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Octaaf 4, Salicionaal 4, Fluit 4, Quint 3, Octaaf 2, Cornet, Mixtuur bas/discant, Trompet 8, Fagot 8, Tremulant
Pedaal
aangehangen
Pedaalkoppel
Afsluiter
 
1962:
Manuaal I
Prestant 8, Open plaats (Bourdon), Holpijp 8, Octaaf 4, Open plaats (Salicionaal), Open plaats (Fluit 4), Quint 3, Octaaf 2, Mixtuur III-IV, Open plaats (Cornet), Trompet 8, Open plaats (Fagot)
Manuaal II
Bourdon 8, Fluit 4, Woudfluit 2, Sesquialter II, Dulciaan 8 (Fagot)
Pedaal
Subbas 16, Octaaf 8
Manuaalkoppel, Pedaalkoppel als trede
 
1975:
Hoofdwerk (onderklavier) C-f'''
Bourdon 16, Prestant 8, Holpijp 8, Octaaf 4, Open plaats, Fluit 4, Quint 3, Octaaf 2, Mixtuur III-IV-V 2 bas/discant, Cornet VI discant, Trompet 8, Fagot 8
Bovenwerk (bovenklavier) C-f'''
Roerfluit 8 bas/discant, Viola di Gamba 8 discant, Prestant 4*, Fluit 4, Woudfluit 2, Flageolet 1
Pedaal C-d'
Subbas 16, Octaaf 8, Open plaats (Trompet 8*)
Manuaalkoppel, Pedaalkoppel
Tremulant
* gereserveerd

Geen
foto
beschikbaar

Bronvermelding van bovenstaand orgel

Boeken
Geen informatie aanwezig
Tijdschriften en andere uitgaves
Geen informatie aanwezig
Laatste update: 2018-06-22 11:46:42